powrót do Aktualności
WAŻNE: Treści, koncepcje i opracowania publikowane przez IGI FOOD LAW stanowią własność intelektualną IGI FOOD LAW i podlegają ochronie na podstawie przepisów prawa autorskiego. Wszelkie inspiracje są mile widziane, jednak prosimy o etyczne korzystanie z naszych materiałów oraz poszanowanie praw autorskich i know-how IGI FOOD LAW.
EFSA opublikował analizę ryzyka zastępowania konserwantów syntetycznych składnikami naturalnymi, opartą na badaniach ekstraktów z produktów ubocznych warzyw (łupiny cebuli, cukinia, jarmuż), realizowanych w ramach programu EU-FORA (European Food Risk Assessment Fellowship Programme)[1]. Ocena została przeprowadzona zgodnie z wytycznymi EFSA dotyczącymi podejścia risk–benefit i obejmowała charakterystykę składu fenolowego, aktywność antyoksydacyjną, cytokompatybilność oraz obecność pozostałości pestycydów.
EFSA potwierdził, że badane ekstrakty wykazują potencjał konserwujący i antyoksydacyjny, a ich stosowanie może wspierać cele zrównoważonego rozwoju poprzez zagospodarowanie produktów ubocznych. Jednocześnie wskazano wyraźnie, że bezpieczeństwo takich składników jest zależne od dawki – przy wyższych stężeniach obserwowano efekty cytotoksyczne, zwłaszcza w komórkach wątrobowych. W ekstrakcie z łupin cebuli wykryto także śladowe ilości trwałych pestycydów (HCB, β-HCH), które co prawda mieściły się poniżej unijnych limitów MRL, lecz podkreślono konieczność stałego monitoringu.
Z perspektywy regulacyjnej publikacja ta stanowi istotny sygnał dla firm rozwijających strategie „clean label” i reformulacje produktów. EFSA po raz kolejny podkreśla, że pochodzenie naturalne nie zwalnia z obowiązku pełnej oceny bezpieczeństwa, a argumenty marketingowe nie mogą zastępować analizy ryzyka opartej na danych toksykologicznych, poziomach stosowania i realnej ekspozycji konsumentów. W praktyce oznacza to konieczność ostrożnego projektowania receptur, weryfikacji statusu regulacyjnego składników oraz spójności między narracją „naturalności” a wymaganiami prawa żywnościowego. Publikacja wpisuje się w szerszy trend wzmacniania przez EFSA naukowych podstaw dla decyzji regulacyjnych dotyczących innowacyjnych składników żywności i potwierdza, że kierunek „natural substitutes” wymaga takiej samej dyscypliny regulacyjnej jak klasyczne dodatki do żywności.
Znaczenie dla firm – Regulatory takeaways
W świetle obowiązujących przepisów prawa żywnościowego publikacja EFSA potwierdza, że składniki pochodzenia naturalnego, w tym ekstrakty z roślinnych produktów ubocznych, podlegają takiej samej logice oceny bezpieczeństwa jak dodatki syntetyczne. Pochodzenie naturalne nie stanowi samodzielnej podstawy do odstępstw od wymogów dotyczących bezpieczeństwa ani komunikacji marketingowej. Dla firm rozwijających reformulacje i koncepcje clean label kluczowe znaczenie ma kontrola poziomów stosowania. Przedstawione dane wskazują na możliwość wystąpienia efektów cytotoksycznych przy wyższych dawkach, co w praktyce wymaga ostrożnego projektowania receptur oraz posiadania adekwatnego uzasadnienia bezpieczeństwa dla planowanych warunków użycia. Istotnym elementem pozostaje również kwestia pozostałości pestycydów, w szczególności w przypadku ekstraktów i koncentratów pozyskiwanych z produktów ubocznych. Nawet gdy wykrywane poziomy mieszczą się poniżej obowiązujących MRL, konieczne jest uwzględnienie efektu koncentracji suchej masy ekstraktu oraz prowadzenie systematycznego monitoringu w ramach dokumentacji jakościowej i bezpieczeństwa.
Publikacja potwierdza także, że komunikacja marketingowa dotycząca „naturalnych konserwantów” musi pozostawać spójna z dokumentacją regulacyjną, w tym z oceną bezpieczeństwa, statusem składnika (novel / non-novel) oraz faktyczną funkcją technologiczną w produkcie.
W praktyce wdrażanie naturalnych alternatyw dla konserwantów wymaga skoordynowanego podejścia obejmującego R&D, compliance oraz komunikację, z uwzględnieniem podejścia risk–benefit, które stanowi punkt odniesienia dla oceny bezpieczeństwa takich rozwiązań.
IGI FOOD LAW wspiera producentów i dostawców składników na każdym etapie wdrażania naturalnych alternatyw dla konserwantów, w szczególności poprzez: ocenę statusu regulacyjnego składników (novel / non-novel), analizę bezpieczeństwa i ekspozycji w kontekście planowanych poziomów stosowania, wsparcie w zakresie dokumentacji jakościowej, a także weryfikację komunikacji marketingowej pod kątem zgodności z prawem żywnościowym. Doradztwo obejmuje również strategiczne wsparcie projektów reformulacyjnych i clean label, z uwzględnieniem podejścia risk–benefit oraz aktualnych kierunków interpretacyjnych na poziomie UE. Zapytania do Ekspertów prawa żywnościowego IGI FOOD LAW można przesyłać na ten adres igifoodlaw@igifoodlaw.com
Opinia EFSA dostępna jest TUTAJ
[1] EU-FORA (European Food Risk Assessment Fellowship Programme) to program szkoleniowo-stażowy koordynowany przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), którego celem jest rozwój kompetencji w zakresie oceny ryzyka w obszarze bezpieczeństwa żywności oraz wzmocnienie współpracy pomiędzy instytucjami państw członkowskich UE. Program skierowany jest do naukowców i ekspertów ds. bezpieczeństwa żywności, którzy przez okres 12 miesięcy realizują projekty badawcze z zakresu oceny ryzyka w instytucjach goszczących (np. uczelniach, instytutach badawczych, agencjach ds. bezpieczeństwa żywności) w innych państwach UE. EU-FORA łączy praktyczne badania naukowe, szkolenia metodologiczne EFSA oraz budowanie sieci eksperckiej na poziomie unijnym.
