powrót do Aktualności
Istotna dyskusja dotycząca sektora wód miała miejsce na forum Komisji Europejskiej podczas ostatniego posiedzenia Stałego Komitetu PAFF (Komitet ds. Roślin, Zwierząt, Żywności i Pasz). Przedmiotem rozmów było stosowanie mikrofiltracji jako metody stosowanej przy produkcji naturalnych wód mineralnych w kontekście dyrektywy 2009/54/WE w sprawie wydobywania i wprowadzania do obrotu naturalnych wód mineralnych.
WAŻNE: Treści, koncepcje i opracowania publikowane przez IGI FOOD LAW stanowią własność intelektualną IGI FOOD LAW i podlegają ochronie na podstawie przepisów prawa autorskiego. Wszelkie inspiracje są mile widziane, jednak prosimy o etyczne korzystanie z naszych materiałów oraz poszanowanie praw autorskich i know-how IGI FOOD LAW.
Zagadnienie to od dłuższego czasu budzi wątpliwości interpretacyjne. Dyrektywa 2009/54/WE[1] nie wskazuje wprost „mikrofiltracji” jako procesu; jednocześnie ustanawia zasadę, że naturalna woda mineralna „w stanie u źródła” nie może być przedmiotem procesów innych niż ściśle wskazane w art. 4 ust. 1 (m.in. usuwanie nietrwałych związków przez filtrację/dekantację pod warunkiem braku zmiany składu w odniesieniu do podstawowych składników; określone, warunkowe procesy dotyczące m.in. Fe/Mn/S/As). Dodatkowo dyrektywa zakazuje procesów dezynfekcyjnych oraz innych procesów, które mogłyby zmienić liczbę żywotnych kolonii w naturalnej wodzie mineralnej.
W toku dyskusji swoje stanowiska przedstawiło osiem państw członkowskich: część z nich wskazała, że w praktyce krajowej mikrofiltracja nie jest akceptowana w odniesieniu do naturalnych wód mineralnych, podczas gdy inne państwa dopuszczają ją w określonych konfiguracjach (w tym przy różnych progach filtracyjnych). Wskazywano również na potrzebę powrotu do prac eksperckich na poziomie UE, aby ograniczyć ryzyko rozbieżnej praktyki regulacyjnej.
W trakcie dyskusji przypomniano, że ocena dopuszczalności danego procesu – w realiach dyrektywy 2009/54/WE – powinna koncentrować się na tym, czy stosowana metoda nie zmienia składu wody w odniesieniu do jej podstawowych składników nadających jej charakterystyczne właściwości oraz czy nie podważa jej „naturalnego” charakteru (w tym wymogów dotyczących charakterystyki mikrobiologicznej). W tym kontekście warto odnotować, że np. podejście urzędu irlandzkiego jest takie, że dopuszczalne procesy dla naturalnych wód mineralnych są bardzo ograniczone, a przedsiębiorca powinien być w stanie wykazać, że procesy takie jak filtracja/mikrofiltracja nie wpływają ani na istotny skład chemiczny, ani na charakterystykę mikrobiologiczną wody.
Wątek mikrofiltracji stał się szczególnie widoczny przy okazji tzw. „Watergate”, tj. sprawy dotyczącej praktyk Nestlé Waters we Francji. Raport komisji śledczej Senatu[2] opisuje m.in., że Nestlé deklarowało gotowość do wstrzymania zabronionych metod (w raporcie wskazywano na uzdatnianie m.in. przy użyciu węgla aktywnego i lamp UV) pod warunkiem umożliwienia dalszego stosowania mikrofiltracji 0,2 µm.
Raport przytacza również stanowiska organów administracji i korespondencję wskazującą na istotne wątpliwości co do twierdzeń o „niedezynfekcyjnym” charakterze filtracji 0,2 µm. W szczególności zacytowano ocenę, zgodnie z którą zatrzymanie znaczącej części ładunku mikrobiologicznego przez filtrację (przywołano wartość rzędu 90%) przemawia za traktowaniem tego procesu jako formy dezynfekcji, przy jednoczesnym podkreśleniu, że dezynfekcja nie musi oznaczać eliminacji całości mikroflory.
W raporcie opisano także, że w praktyce administracyjnej we Francji pojawiała się tolerancja wobec filtracji na poziomie 0,8 µm (w powiązaniu z podejściem przywołanym w raporcie jako punkt odniesienia), natomiast raport wyraźnie akcentuje, że nie stanowi to automatycznego „przyzwolenia” dla filtracji poniżej tego progu, a w szczególności dla 0,2 µm.
W obecnym stanie prawnym kluczowe znaczenie ma ocena case-by-case dopuszczalności danej techniki w świetle dyrektywy 2009/54/WE. Z perspektywy ryzyk regulacyjnych i dowodowych istotne jest zwłaszcza to, że:
Mikrofiltracja – zwłaszcza przy bardzo niskich progach – nie jest wyłącznie kwestią technologiczną, lecz dotyka podstaw wymogów prawnych dla naturalnych wód mineralnych: ochrony „naturalnego” charakteru, pierwotnej czystości i stabilności cech wody. Praktyka i wnioski płynące z debaty wewnątrzunijnej oraz z raportu francuskiego pokazują, że ryzyko sporu regulacyjnego koncentruje się na pytaniu, czy dana mikrofiltracja (w szczególności 0,2 µm) może być postrzegana jako proces o funkcji dezynfekcyjnej lub jako proces mogący modyfikować charakterystykę mikrobiologiczną, co byłoby problematyczne w świetle art. 4 ust. 3 dyrektywy 2009/54/WE.
Chętnie odpowiemy na wszelkie pytania dotyczące wymagań prawnych dla NWM, wód źródlanych wód oraz na zapytania o przygotowanie strategii dowodowej (risk assessment / dossier) na wypadek kontroli lub pytań organów. Mamy doświadczenie w tym obszarze. IGI FOOD LAW igifoodlaw@igifoodlaw.com
[1] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/54/WE z dnia 18 czerwca 2009 r. w sprawie wydobywania i wprowadzania do obrotu naturalnych wód mineralnych (Wersja przekształcona) (Dz. U. UE. L. z 2009 r. Nr 164, str. 45).
