powrót do Aktualności
Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) opublikował raport naukowy dotyczący częstotliwości spożycia różnych gatunków ryb, skorupiaków i mięczaków, które mogą przyczyniać się do narażenia na metylortęć, a także świadomości konsumentów w zakresie krajowych zaleceń dotyczących ich spożycia. Dokument został przygotowany na wniosek Komisji Europejskiej i obejmuje 27 państw członkowskich UE oraz Islandię i Norwegię.
WAŻNE: Treści, koncepcje i opracowania publikowane przez IGI FOOD LAW stanowią własność intelektualną IGI FOOD LAW i podlegają ochronie na podstawie przepisów prawa autorskiego. Wszelkie inspiracje są mile widziane, jednak prosimy o etyczne korzystanie z naszych materiałów oraz poszanowanie praw autorskich i know-how IGI FOOD LAW.
Celem badania było ustalenie, jak często konsumenci sięgają po określone gatunki ryb i owoców morza, czy są świadomi obecności zanieczyszczeń, w tym rtęci, czy znają krajowe zalecenia dotyczące ograniczania spożycia niektórych gatunków oraz czy zalecenia te rzeczywiście wpływają na ich wybory żywieniowe. EFSA oparł analizę na dwóch badaniach przeprowadzonych w latach 2023 i 2024 wśród młodzieży, dorosłych i kobiet w ciąży.
Z raportu wynika, że spożycie ryb i owoców morza wzrosło pomiędzy pierwszym a drugim badaniem we wszystkich analizowanych krajach i we wszystkich kategoriach produktów, niezależnie od tego, czy w danym państwie zaktualizowano krajowe zalecenia żywieniowe. EFSA odnotował ten trend również w odniesieniu do gatunków należących do kategorii o wyższych dopuszczalnych poziomach rtęci.
Jednocześnie poziom wiedzy konsumentów na temat zanieczyszczeń chemicznych obecnych w rybach i owocach morza pozostał niski. Rtęć była co prawda najczęściej rozpoznawanym zanieczyszczeniem, jednak ogólna świadomość ryzyk związanych z obecnością substancji niepożądanych została przez EFSA oceniona jako ograniczona. Podobnie umiarkowany okazał się poziom znajomości krajowych zaleceń dotyczących spożycia określonych gatunków. Świadomość ta była nieco wyższa wśród kobiet w ciąży, ale nawet w tej grupie wpływ zaleceń na rzeczywiste zachowania żywieniowe okazał się niewielki.
Raport wskazuje również, że na decyzje konsumentów większy wpływ niż oficjalne komunikaty mają inne czynniki, w szczególności smak, cena oraz postrzegane korzyści zdrowotne wynikające ze spożycia ryb. Wśród osób, które deklarowały zmianę swoich nawyków żywieniowych, istotną rolę odgrywały także źródła informacji takie jak rodzina i znajomi, telewizja oraz platformy internetowe. Znacznie rzadziej wskazywano źródła instytucjonalne, takie jak strony organów publicznych czy komunikaty związane z ochroną zdrowia.
EFSA przypomina w raporcie szerszy kontekst regulacyjny tego zagadnienia. Już wcześniej Urząd wskazywał, że wysocy konsumenci ryb, w tym kobiety w ciąży, mogą przekraczać tolerowane tygodniowe pobranie metylortęci, a grupą najbardziej wrażliwą pozostają dzieci nienarodzone. Z drugiej strony EFSA podkreśla, że spożycie ryb i owoców morza wiąże się także z istotnymi korzyściami zdrowotnymi, dlatego działania w tym obszarze muszą równoważyć aspekt żywieniowy i bezpieczeństwo żywności.
W praktyce raport ten nie wprowadza nowych obowiązków dla przedsiębiorców z branży spożywczej, ale stanowi ważny sygnał regulacyjny. Pokazuje, że samo wydawanie zaleceń publicznych nie musi prowadzić do realnej zmiany zachowań konsumentów, a sposób komunikowania ryzyka i korzyści zdrowotnych może mieć istotne znaczenie dla skuteczności działań podejmowanych przez organy publiczne. Dla firm działających na rynku ryb i owoców morza raport może być istotny jako element szerszego tła regulacyjnego dotyczącego metylortęci, komunikacji ryzyka i ochrony grup wrażliwych.
Opinia EFSA dostępna jest tutaj
