powrót do Aktualności
5 sierpnia 2025 r. Federalny Instytut Oceny Ryzyka (Bundesinstitut für Risikobewertung, BfR) opublikował ocenę głośnej kanadyjskiej publikacji naukowej z 2019 r.[1], dotyczącej uwalniania mikroplastiku i nanoplastiku z plastikowych torebek herbaty[2].
Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR) to federalny instytut naukowy w Niemczech, działający przy Ministerstwie Rolnictwa, Wyżywienia i Gospodarki Wiejskiej. Jest odpowiednikiem polskiego NIZP‑PZH-PIB, ale z szerszym zakresem uprawnień. BfR odpowiada za niezależną ocenę ryzyka w obszarze żywności, pasz, chemikaliów i bezpieczeństwa produktów. Doradza rządowi niemieckiemu i władzom regionalnym, prowadzi też własne badania naukowe. Ponadto, opinie BfR są często punktem odniesienia w dyskusjach europejskich (w tym w EFSA i Komisji Europejskiej).
W 2019 r. naukowcy (Hernandez et al.) wykazali, że jeden napar z plastikowego woreczka herbacianego w temperaturze 95 °C może uwalniać 11,6 mld mikrocząstek plastiku i 3,1 mld nanocząstek. W swoim stanowisku z 2025 r. BfR zakwestionował tę metodologię: kluczowym błędem było odparowanie ekstraktów przed analizą, co prowadziło do powstawania osadów (oligomerów) błędnie zidentyfikowanych jako mikroplastik. Z badań własnych BfR wynika, że rzeczywista liczba cząstek większych niż 1 μm jest 2–3 rzędy wielkości mniejsza (5.800–20.400 cząstek na torebkę), a większość uwalnianych substancji to oligomery poliamidowe i PET – w ilościach ocenionych jako niepowodujące ryzyka zdrowotnego przy obecnych poziomach narażenia.
Mikroplastik nie uwalnia się z materiału torebki w trakcie zaparzania, lecz był obecny wcześniej na jej powierzchni i został częściowo spłukany. BfR ma następujące wnioski: Według obecnego stanu wiedzy nie ma dowodów, że mikroplastik w żywności stanowi zagrożenie zdrowotne dla człowieka, ALE brak dowodów ≠ dowód braku ryzyka – potrzebne są dalsze badania, szczególnie dotyczące wpływu na barierę jelitową i zdrowie człowieka w długiej perspektywie.
W 2016 r. EFSA opublikował naukowe oświadczenie zatytułowane „Presence of microplastics and nanoplastics in food, with particular focus on seafood”[3]. Stwierdzono w nim, że dane są ograniczone, a obecność mikroplastiku w owocach morza ma niewielki wpływ na narażenie na dodatki lub zanieczyszczenia.
Jeśli chodzi o środowisko to problem jest ogromny, ponieważ mikroplastik występuje wszędzie: w oceanach, rzekach, glebie, powietrzu. Powstaje m.in. ze ścierania opon, prania syntetyków, rozkładu plastiku opakowaniowego. Z Globalnych danych (UNEP, 2023)[4] wynika, że co roku do środowiska trafia ok. 19–23 mln ton plastiku, z czego znaczna część w postaci mikroplastiku.
W wodach morskich mikroplastik jest już tak wszechobecny, że znaleziono go w planktonie, rybach i skorupiakach co prowadzi do zaburzeń ekosystemowych (np. zmiana łańcuchów pokarmowych). W glebie i powietrzu mikroplastik może zaburzać rozwój roślin, zmieniać właściwości gleby i wpływać na organizmy glebowe. W odróżnieniu od żywności (aktualnie brak dowodów) w środowisku obserwuje się już realne skutki ekologiczne np. upośledzenie rozrodu u zwierząt wodnych, spadek bioróżnorodności.
W środowisku mamy znacznie wyższe stężenia mikroplastiku i długotrwałą akumulację. Badania środowiskowe często obejmują całe ekosystemy, które są bardziej wrażliwe. W przypadku ludzi większość cząstek >150 µm nie przenika przez barierę jelitową i jest wydalana. Natomiast u organizmów wodnych mikro- i nanoplastik może łatwiej akumulować się w tkankach.
Producenci herbaty i napojów w torebkach mogą powoływać się na stanowisko BfR i EFSA np. w przypadku pytań konsumenckich. Zapewne konieczne jest by branża opakowaniowa dalej monitorowała migrację oligomerów i potencjalnych zanieczyszczeń z materiałów opakowaniowych.
Jeżeli Państwa firma potrzebuje wsparcia w zakresie analizy ryzyka, oceny ryzyka i zarządzania ryzykiem, a także w procesach związanych z potwierdzaniem bezpieczeństwa żywności, zachęcamy do kontaktu z ekspertami i praktykami prawa żywnościowego IGI FOOD LAW. igifoodlaw@igifoodlaw.com
[1] https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acs.est.9b02540
[2] BfR bewertet Studie zu Teebeuteln und Mikroplastikpartikeln Gesundheitliche Beeinträchtigungen nach derzeitigem Stand des Wissens nicht zu erwarten
[3] https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/4501
[4] https://www.unep.org/plastic-pollution?utm_
