powrót do Aktualności
W lipcu 2025 r. EFSA opublikował zaktualizowaną ocenę ryzyka związanego z narażeniem na fluorek – pochodzącym z wody pitnej, żywności, soli fluorowanej oraz przypadkowego spożycia produktów do higieny jamy ustnej. Opinia została przygotowana na wniosek Komisji Europejskiej (KE) w odpowiedzi na nowe badania sugerujące możliwy związek pomiędzy spożyciem fluorku a zaburzeniami rozwoju układu nerwowego u dzieci.
EFSA ustalił nowe wartości referencyjne:
Poziomy te odnoszą się do sumy fluorku pochodzącego ze wszystkich źródeł ekspozycji poprzez spożycie (doustnych) – tj. z żywności, wody, soli fluorowanej oraz past i innych produktów stomatologicznych, w przypadku ich połknięcia.
U dzieci do 8 roku życia najbardziej wrażliwym efektem była fluoroza zębów, czyli trwałe przebarwienia szkliwa. EFSA wskazuje, że ryzyko jej wystąpienia wzrasta szczególnie w scenariuszach konserwatywnych, zakładających całkowite połykanie pasty do zębów. U dzieci w wieku 4–8 lat może to dotyczyć zębów trzonowych rozwijających się w tym okresie.
Średnie spożycie fluorku w Unii Europejskiej, przy typowych stężeniach fluorku w wodzie pitnej (<0,3 mg/L), nie przekracza nowych wartości referencyjnych. Jednak scenariusze oparte na wysokich stężeniach fluorku w wodzie (do 1,5 mg/L – obecny limit prawny w UE) prowadzą do przekroczeń UL u dzieci i niemowląt, co sugeruje możliwość wystąpienia łagodnych form fluorozy. W przypadku dorosłych, przekroczenia bezpiecznego poziomu mogą wystąpić jedynie przy jednoczesnym wysokim spożyciu ze wszystkich źródeł (woda, żywność, sól, higiena jamy ustnej).
Jakie stężenie fluorku w wodzie mineralnej jest zgodne z nową opinią EFSA i oznaczeniem „odpowiednia dla dzieci”?
Nowa opinia EFSA (2025) nie zmienia (na razie) przepisów dotyczących oznakowania wód, ale aktualizuje tzw. wartości referencyjne HBGV (health-based guidance values), czyli bezpieczne i tolerowane poziomy dziennego spożycia fluorku, co ma istotne znaczenie przy ocenie etykiet pod kątem zgodności z art. 7 rozporządzenia 1169/2011 (zakaz wprowadzania w błąd). Zgodnie z opinią EFSA, dla dzieci w wieku 1–3 lata tolerowany górny poziom spożycia fluorku wynosi 1,6 mg/dzień, a dla dzieci 4–8 lat – 2,0 mg/dzień. Uwzględniając typowe dobowe spożycie wody i fakt, że fluorki pochodzą także z żywności i past do zębów, poziom fluorku w wodzie mineralnej kierowanej do dzieci powinien być nie wyższy niż 0,5 mg/L. Tylko taki poziom zapewnia odpowiedni margines bezpieczeństwa i nie prowadzi do przekroczenia wartości referencyjnych ustalonych przez EFSA w realistycznych scenariuszach spożycia. Stosowanie oznaczeń typu „odpowiednia dla dzieci” lub „dla niemowląt” przy wyższej zawartości fluorku (np. >1 mg/L) może być uznane za wprowadzające w błąd, nawet jeśli formalnie nie narusza obowiązujących przepisów szczególnych.
Wniosek EFSA: Aktualny limit 1,5 mg/L może nie być wystarczająco ochronny dla dzieci i kobiet w ciąży.
„The risk assessment suggests that the current legal limit for drinking water (1.5 mg/L) in the EU is not sufficiently protective”.
Nowa opinia EFSA ma istotne znaczenie dla producentów i dystrybutorów żywności, suplementów diety, FSG a także produktów do higieny jamy ustnej:
Firmy już teraz powinny wziąc pod uwagę nowe wartości HBGV (health-based guidance values) przy projektowaniu składu produktów przeznaczonych dla niemowląt i dzieci. Niezbędne wydaje sie też przeprowadzenie szacowania łącznej ekspozycji fluorku z różnych źródeł – szczególnie w grupach wrażliwych. Ponadto, w przypadku fluorku jako zanieczyszczenia (np. w herbacie, wodzie, przetworzonych zbożach), konieczne może być ponowne oszacowanie poziomów występowania i ich wpływu na bezpieczeństwo produktu. Producenci wód butelkowanych i soli jadalnej powinni również przeanalizować obecne procedury etykietowania i sposób prezentowania produktów, zwłaszcza jeśli kierowane są one do dzieci. Dotyczy to w szczególności produktów o podwyższonej naturalnej zawartości fluorku, które formalnie spełniają wymogi prawne, ale w świetle opinii EFSA mogą przyczyniać się do przekroczenia wartości HBGV. Nowa ocena zapewne będzie skutkować przeglądem limitu prawnego fluorku w wodzie pitnej w UE (1,5 mg/L) – EFSA wskazuje, że obecna wartość może nie zapewniać wystarczającej ochrony.
Opinia EFSA dostępna jest TUTAJ
