powrót do Aktualności
W lipcu 2025 r. Komisja Europejska zaprezentowała projekt zmian do rozporządzenia (UE) nr 1308/2013 (tzw. CMO – Common Market Organisation, czyli Wspólna Organizacja Rynków Rolnych). To kluczowy akt regulujący wspólną organizację rynków rolnych i instrumenty interwencji. Jedną z nowości w projekcie są obowiązki związane z „Union stockpiling” (gromadzenie zapasów; zapasy strategiczne inaczej „rezerwy strategiczne”) oraz „monitoring of agricultural products” (monitoring produktów rolnych; roboczo: „produkty strategiczne”).
Choć te pojęcia nie są zdefiniowane wprost jako odrębne kategorie w projekcie, mają ogromne znaczenie praktyczne dla przedsiębiorstw z sektora spożywczego – od producentów rolnych, przez przetwórców, po importerów, dystrybutorów i sieci handlowe.
Projekt zmian do CMO jest bezpośrednio powiązany z komunikatem Komisji COM(2025) 528 „A European Strategic Stockpiling and Preparedness Strategy”, który wyznaczył ramy polityczne dla unijnych działań w zakresie bezpieczeństwa dostaw. Dokument ten, opublikowany kilka tygodni wcześniej, wskazał na konieczność lepszego przygotowania UE na sytuacje kryzysowe, w tym pandemie, konflikty zbrojne czy nagłe zakłócenia rynkowe. Strategia zakładała m.in. utworzenie unijnej sieci ds. gromadzenia zapasów, wspólne zamówienia, monitoring łańcuchów dostaw, testy odporności oraz plany awaryjne. Projekt CMO jest pierwszym sektorem, w którym te ogólne założenia zostały przełożone na konkretne przepisy prawne.
Projekt przewiduje, że Unia i państwa członkowskie będą mogły tworzyć i utrzymywać zapasy wybranych produktów rolnych lub spożywczych, uruchamiane w sytuacjach kryzysowych (zakłócenia w dostawach, wojna, pandemia, klęski żywiołowe).
Dla firm może to oznaczać:
nowe obowiązki sprawozdawcze,
możliwość kontraktów publicznych na dostawy do zapasów,
ryzyko regulacji rynku poprzez uwalnianie zapasów w czasie kryzysu,
konieczność planowania długoterminowego w sektorach sezonowych i łatwo psujących się.
Projekt nie zawiera listy takich produktów, ale wprowadza szczególny monitoring dostępności i raportowanie do Komisji. W praktyce chodzi o kategorie kluczowe dla bezpieczeństwa żywnościowego UE, takie jak: zboża, białko roślinne, mięso, mleko, cukier czy wybrane owoce i warzywa sezonowe.
Wprowadzenie monitoringu zapasów i gromadzenia zapasów może oznaczać z jednej strony większą stabilność rynku, a z drugiej – silniejszą kontrolę państwa. Można spodziewać się częstszego użycia instrumentów ochronnych (np. dodatkowych ceł przy nagłych skokach importu) oraz aktywniejszej roli administracji w regulowaniu podaży i równoważeniu rynku. W praktyce rosną także wymagania jakościowe i identyfikowalności, w tym dokładne raportowanie pochodzenia. Firmy zapewne będą musiały przygotować się na ściślejszą współpracę z administracją – zarówno w zakresie raportowania poziomu zapasów, jak i potencjalnego udziału w programach zakupowych.
Przykłady praktyczne:
producent zbóż może zostać zobowiązany do raportowania zapasów pszenicy, ale jednocześnie zyskać możliwość sprzedaży nadwyżek do zapasów strategicznych,
importer soi powinien liczyć się z ryzykiem uruchomienia dodatkowych ceł przy nagłym wzroście dostaw,
sieć handlowa powinna planować alternatywne scenariusze dostaw przy interwencjach na rynku mięsa i mleka.
Na razie mamy do czynienia z projektem legislacyjnym, jednak warto go uważnie śledzić. Propozycja zakłada, że już za 27 miesięcy, od 1 stycznia 2028 r., nowe wymogi zaczną obowiązywać – z przepisami przejściowymi dla wybranych sektorów.
Jeśli chcesz otrzymywać na swoją skrzynkę podsumowanie zmian w prawie żywnościowym i prawie zrównoważonej żywności – nie tylko opublikowanych, ale także planowanych i nadchodzących takich jak zmiana 1308/2013 – wykup abonament IGI FOOD LAW ALERT.
To narzędzie, które pomoże Twojej firmie odpowiednio wcześnie przygotować się na zmiany prawne i dostosować strategię działania.
👉 Zapytaj o subskrypcję: igifoodlaw@igifoodlaw.com
