Nowe podejście Komisji Europejskiej do ograniczania marnowania żywności – segmentacja konsumentów i rekomendacje działań

Komisja Europejska opublikowała raport podsumowujący jedno z największych badań dotyczących postaw konsumenckich wobec marnowania żywności i oznakowania dat przydatności do spożycia[1].

Badanie objęło 27 państw członkowskich UE i łącznie ponad 27 000 respondentów. Wyniki jasno wskazują: skuteczna redukcja marnotrawstwa żywności wymaga odejścia od uniwersalnych kampanii na rzecz działań dopasowanych do konkretnych typów konsumentów. 

Trzy segmenty konsumentów: kto i dlaczego marnuje jedzenie?

Badanie pozwoliło wyróżnić trzy wyraźne grupy konsumenckie:

• Nieświadomi marnotrawcy (40%) – najczęściej młodzi mężczyźni, słabo poinformowani o skutkach marnowania żywności, wykazują niską świadomość etyczną i środowiskową.
• Pragmatyczni marnotrawcy (44%) – osoby kierujące się głównie względami ekonomicznymi, najczęściej z terenów wiejskich. Choć marnują mniej niż grupa pierwsza, nie kierują się w swoich decyzjach troską o planetę.
• Świadomi marnotrawcy (16%) – głównie kobiety z wyższym wykształceniem, wykazujące wysoką świadomość etyczną i środowiskową, lecz mimo dobrych intencji wciąż nie eliminują całkowicie marnowania jedzenia.

Co istotne, we wszystkich grupach zanotowano niski poziom zrozumienia oznaczeń „należy spożyć do” i „najlepiej spożyć przed”.

Segmentacja geograficzna: Polska wśród krajów o wyższej świadomości

Polska została sklasyfikowana w grupie krajów o relatywnie wysokim udziale konsumentów świadomych (19,52%) i niższym udziale osób nieświadomych niż np. w krajach południowej Europy. Wraz z Francją, Hiszpanią czy Portugalią, Polska stanowi przykład społeczeństwa, w którym istnieje potencjał dla skutecznych, edukacyjnych działań wspierających walkę z marnowaniem żywności.

Rekomendacje: działania skrojone na miarę

Na podstawie wyników badania Komisja zaleca wdrożenie trzech uzupełniających się typów interwencji:

1. Działania informacyjne – skierowane szczególnie do nieświadomych marnotrawców, powinny podkreślać nie tylko aspekt finansowy, lecz również etyczny i środowiskowy skutków marnowania żywności. Zalecane są kampanie oparte na normach społecznych i preskryptywnych komunikatach (czyli wskazujących, że coś należy robić, lub czegoś nie należy robić np. „Nie powinno się wyrzucać jedzenia – to moralnie niewłaściwe.”).
2. Narzędzia – w tym aplikacje z listami zakupów, instrukcje przechowywania, przepisy na dania z resztek – pomagają wypełnić lukę między intencjami a działaniami.
3. Coaching i warsztaty – szczególnie efektywne dla grup już zmotywowanych (świadomi i pragmatyczni), umożliwiają trwałą zmianę nawyków.

Dalsze kroki

Choć raport dostarcza silnych przesłanek dla dopasowanych działań politycznych i edukacyjnych, autorzy podkreślają konieczność dalszych badań nad efektywnością konkretnych interwencji w różnych grupach odbiorców. W IGI FOOD LAW zachęcamy producentów, dystrybutorów i organizacje społeczne do korzystania z wyników raportu i wdrażania działań odpowiadających profilom swoich odbiorców.

Raport dostępny jest TUTAJ

[1] „Consumer segmentation study on food waste prevention and date marking”