Nowe rozporządzenie wykonawcze do EUDR: klasyfikacja krajów według ryzyka wylesiania

26 maja 2025 r. weszło w życie rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2025/1093, określające zasady klasyfikacji krajów według poziomu ryzyka w kontekście rozporządzenia EUDR (2023/1115). Akt ten stanowi kluczowy element wdrożenia systemu należytej staranności dla produktów takich jak kawa, kakao, soja, olej palmowy, drewno, kauczuk i bydło.

Komisja Europejska po raz pierwszy ogłosiła oficjalny wykaz krajów o niskim i wysokim ryzyku, oparty na danych naukowych i kryteriach wskazanych w art. 29 EUDR. Przedsiębiorstwa importujące z krajów o niskim ryzyku będą mogły korzystać z uproszczonych obowiązków w zakresie due diligence, co znacząco obniży koszty i obciążenia administracyjne.

Nowy akt prawny podnosi znaczenie podejścia opartego na analizie ryzyka i będzie bezpośrednio stosowany we wszystkich państwach członkowskich.

Załącznik do aktu wprowadza pierwszy oficjalny wykaz państw „niskiego” i „wysokiego” ryzyka wylesiania (np. Polska → niski; Rosja → wysoki). To punkt odniesienia dla wszystkich decyzji sourcingowych i audytowych związanych z EUDR. Jeśli surowiec pochodzi z państwa sklasyfikowanego jako „low risk”, firma może skorzystać z uproszczonej procedury due diligence z art. 13 EUDR, ograniczając zakres dokumentacji, kontroli geolokalizacyjnej i częstotliwość audytów.

Klasyfikacja musi zostać włączona do firmowych matryc ryzyka z art. 10 ust. 2 lit. a) EUDR, determinując poziom dowodów, które trzeba zebrać od każdego dostawcy. Bez aktualizacji procedur compliance trudno będzie obronić się przed zarzutem „braku należytej staranności”. Przeniesienie zakupów do krajów niskiego ryzyka zmniejsza koszty zgodności i ryzyko administracyjnych kar. Dla części firm to realna przewaga konkurencyjna; dla innych—presja na renegocjację kontraktów z dostawcami spoza listy „low risk”.

Akt obowiązuje od 26 maja 2025 r. i jest bezpośrednio stosowany we wszystkich państwach UE. Firmy nie mogą czekać na transpozycję—klasyfikacja działa od razu i będzie uwzględniana przy ocenach zgodności po wejściu głównych obowiązków EUDR (30 grudnia 2025 / 30 czerwca 2026).

ZNACZENIE DLA FIRM

Mając na uwadze przyjęte przepisy wykonawcze warto podjąć następujące kroki:

• Zaktualizować politykę due diligence – odrębne procedury dla low-, standard- i high-risk.
• Zmapować pochodzenie surowców – sprawdzić, czy każdy punkt łańcucha dostaw pokrywa się z listą państw.
• Szkolić personel zakupowy i compliance – nowa klasyfikacja to obowiązkowa wiedza w działach operacyjnych.

Rozporządzenie 2025/1093 dostępne jest TUTAJ