PROBIOTYKI – nowe stanowisko dotyczące użycia określenia „probiotyki” w oznakowaniu żywności

WAŻNE: Treści, koncepcje i opracowania publikowane przez IGI FOOD LAW stanowią własność intelektualną IGI FOOD LAW i podlegają ochronie na podstawie przepisów prawa autorskiego. Wszelkie inspiracje są mile widziane, jednak prosimy o etyczne korzystanie z naszych materiałów oraz poszanowanie praw autorskich i know-how IGI FOOD LAW.

Holenderska organizacja samoregulacyjna Keuringsraad (KOAG/KAG) opublikowała 27 października 2025 r. najnowsze stanowisko, które wprowadza istotne ograniczenia w używaniu terminu probiotyki/probiotica w oznakowaniu i komunikacji żywności[1].

Czym jest Keuringsraad (KOAG/KAG)?

Keuringsraad, działający poprzez komisje KOAG (Keuringsraad Openbaarmaking Geneesmiddelen) i KAG (Keuringsraad Aanprijzing Gezondheidsproducten), to holenderski organ samoregulacyjny, który od kilkudziesięciu lat sprawuje nadzór nad reklamą leków, reklamą produktów zdrowotnych, komunikacją suplementów diety, treściami dotyczącymi żywności o sugerowanych właściwościach zdrowotnych. Nie jest to organ państwowy, ale formalnie uznawany przez rząd i branżę jako instytucja odpowiedzialna za ocenę zgodności reklamy i przekazów marketingowych z przepisami prawa unijnego i krajowego.

Keuringsraad wydaje stanowiska interpretacyjne, ocenia reklamy i oznakowania produktów przed ich publikacją, może nakazać zmianę komunikacji lub zakazać reklamy, działa w ścisłej współpracy z holenderskim organem urzędowej kontroli — NVWA (Netherlands Food and Consumer Product Safety Authority).

Choć nie jest to organ państwowy, jego wytyczne i interpretacje są powszechnie stosowane na rynku, mają realny wpływ na działania NVWA, są traktowane jako praktyczny standard zgodności dla reklam i oznakowania żywności w Holandii. W praktyce — jeśli Keuringsraad uzna coś za niedozwolone, NVWA również będzie traktować to jako naruszenie.

Dlaczego „probiotyki” są traktowane jako oświadczenie zdrowotne? 

Keuringsraad wskazuje, że na gruncie rozporządzenia nr 1924/2006:

• termin probiotyki implikuje korzyść zdrowotną,
• a tym samym stanowi oświadczenie zdrowotne,
• które może być używane wyłącznie wtedy, gdy zostało zatwierdzone na poziomie unijnym.

Obecnie w wykazie dopuszczonych oświadczeń znajduje się tylko jedno oświadczenie dotyczące żywych kultur jogurtowych w kontekście trawienia laktozy. Termin „probiotyk” sugeruje korzyści zdrowotne, a mianowicie, że produkt zawiera żywe mikroorganizmy, które rzekomo mają pozytywny wpływ na zdrowie.

Z uwagi na brak zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących probiotyków jako kategorii, Keuringsraad uznaje, że termin ten nie może być stosowany w nazwie produktu ani jako element o charakterze promocyjnym.

Kiedy słowo „probiotyk” / „prebiotyk” może być użyte?

Stanowisko dopuszcza jedynie bardzo ograniczone użycie określenia probiotyki, wyłącznie jako: neutralnej, technicznej „kategorii produktów”. Można je umieścić na opakowaniu tylko wtedy, gdy spełnione są wszystkie warunki:

1. Jednorazowe użycie na opakowaniu Termin probiotyki może pojawić się tylko jeden raz. – Każde powtórzenie uznaje się za domniemane oświadczenie zdrowotne.
2. Wyraźnie podrzędny charakter – Określenie musi być mniejsze niż nazwa produktu, niewyróżnione, pozbawione elementów graficznych sugerujących korzyści. Może być umieszczone na froncie opakowania, pod warunkiem zachowania wtórnego charakteru.

3. Zakaz użycia w nazwie produktu – Sformułowania typu „Probiotica Plus”, „Probiotic Complex” są niedozwolone. Keuringsraad traktuje je jako bezpośrednie oświadczenia zdrowotne, a więc niezgodne z prawem.

4. Zakaz użycia w reklamie i komunikacji marketingowej

Termin probiotyk(i):

• nie może być używany w reklamach, nie może być stosowany w social media,
• nie może pojawiać się w ulotkach, newsletterach ani w żadnej treści o funkcji komercyjnej.
• Nawet „ukryte” użycie – jako teoretycznej kategorii – jest uznawane za przekaz zdrowotny.

5. Dopuszczalne jedynie w wyszukiwarce/nawigacji strony – Jako element „katalogowy”, umożliwiający konsumentowi znalezienie produktów w danej kategorii, termin może się pojawić w menu lub filtrach wyszukiwania. Nie będzie to traktowane jako oświadczenie zdrowotne.

Keuringsraad podkreśla, że takie użycie słowa probiotyk / prebiotyk zgodnie z wytycznymi może mieć charakter czysto informacyjny, a nie funkcjonalny. W stanowisku nie ma niestety definicji ani odniesienia do tego, co należy rozumieć przez „probiotyki”.

Wątpliwość interpretacyjna

Analiza stanowiska Keuringsraad wskazuje na wątpliwość praktyczną: czy możliwe jest naprawdę „neutralne” użycie słowa probiotyki – nawet jako nazwy kateogrii?

Choć stanowisko dopuszcza jednorazowe, neutralne „oznaczenie kategorii”, rodzi się istotna wątpliwość interpretacyjna: Określenie „probiotyki” z definicji wywołuje u konsumenta skojarzenia zdrowotne. Trudno więc uznać, że jego użycie – nawet drobną czcionką – pozbawione jest charakteru promocyjnego. W praktyce oznacza to, że granica między „neutralną kategorią” a „oświadczeniem zdrowotnym” jest wyjątkowo cienka.

[1] https://keuringsraad.nl/