Państwa członkowskie apelują o ochronę nazw produktów pochodzenia zwierzęcego

Podczas posiedzenia Rady UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa (AgriFish) w dniach 23–24 czerwca 2025 r., ministrowie z 12 państw członkowskich (Czechy, Austria, Węgry, Włochy, Słowacja, Francja, Irlandia, Luksemburg, Malta, Portugalia, Rumunia i Hiszpania) wezwali Komisję Europejską do wprowadzenia przepisów chroniących tradycyjne nazwy produktów pochodzenia zwierzęcego.

WPROWADZENIE

Coraz więcej produktów roślinnych przypomina smak, wygląd i konsystencję mięsa, ryb, jaj czy miodu. Często oznaczane są jako „wegański stek” czy „wege tuńczyk”. Według państw sygnatariuszy taka praktyka może wprowadzać konsumentów w błąd co do charakteru produktu i jego wartości odżywczej.

Stan obecny – ochrona bezpośrednia tylko dla wybranych produktów

Dziś na poziomie unijnym obowiązuje ścisła ochrona nazw mleczarskich (np. „mleko”, „masło”, „jogurt”), wynikająca z rozporządzenia 1308/2013[1]. Nie wolno ich używać w odniesieniu do produktów pochodzenia roślinnego – co potwierdził m.in. wyrok TSUE w sprawie C-422/16 (TofuTown).

W przypadku innych produktów odzwierzęcych – jak mięso, jaja, miód czy ryby – brakuje analogicznej ochrony na poziomie UE. Dlatego niektóre państwa, jak Francja, próbowały wprowadzać ograniczenia krajowe. W wyroku z 4 października 2024 r. w sprawie C-438/23 (Protéines France) Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że:

„Państwo członkowskie nie może wprowadzać zakazu używania zwyczajowych nazw produktów odzwierzęcych (np. ‘stek’, ‘kotlet’, ‘kiełbasa’) w odniesieniu do produktów roślinnych, jeśli nie są one zdefiniowane w unijnym prawie jako nazwy legalne.”

Trybunał przypomniał, że:

• używanie nazw jest dopuszczalne, o ile nie wprowadza konsumenta w błąd (art. 7 i 17 rozporządzenia 1169/2011),
• zakaz na poziomie krajowym może być proporcjonalny i uzasadniony wyłącznie wtedy, gdy nazwa jest jednoznacznie zdefiniowana w unijnym prawie.

Państwa członkowskie chcą zmian w przepisach unijnych

W dokumencie Rady UE 12 państw członkowskich apeluje do Komisji o przygotowanie unijnego systemu ochrony nazw mięsa, jaj, ryb i miodu na wzór istniejących przepisów dla produktów mleczarskich. Takie rozwiązanie:

• zapewni jednolitość przepisów w całej UE,
• pozwoli na legalne ograniczenie nazw w stosunku do produktów roślinnych,
• zmniejszy ryzyko sporów i zaskarżeń na poziomie TSUE.

Co to oznacza dla branży spożywczej?

Producenci alternatyw roślinnych mogą dziś używać nazw zwyczajowych (np. „burger roślinny”), o ile nie wprowadzają one w błąd. Jednak należy śledzić propozycje zmian prawnych, które mogą znacznie wpłynąć na charakterystykę i zasady nazywania produktów i składników imitujących żywność pochodzenia zwierzęcego.

Jak może pomóc IGI FOOD LAW?

• monitorujemy zmiany legislacyjne i orzecznictwo TSUE w zakresie etykietowania,
• pomagamy w projektowaniu zgodnych z prawem nazw i oznaczeń,
• przygotowujemy firmy do ewentualnych zmian w przepisach.

Skontaktuj się z nami  igifoodlaw@igifoodlaw.com – doradzimy, jak bezpiecznie i transparentnie komunikować produkty roślinne w zgodzie z unijnym prawem żywnościowym.

[1] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 671 z późn. zm.).