Nowa strategia UE: „Woda przede wszystkim” – wytyczne Komisji dla państw członkowskich

4 czerwca 2025 r. Komisja Europejska przyjęła zalecenie C(2025) 3580 oraz załącznik techniczny dotyczące zasady „Water Efficiency First” (efektywność wodna przede wszystkim). Oba dokumenty tworzą fundament Europejskiej Strategii Odporności Wodnej i są reakcją na rosnące zagrożenia związane z niedoborami wody, zmianami klimatu i degradacją ekosystemów.

Jak rozumieć „odporność wodną”?

Pojęcie „odporności wodnej” (ang. water resilience) nie ma obecnie formalnej definicji prawnej w aktach wiążących UE, jednak zostało opisane w dokumentach strategicznych Komisji – w szczególności w:

• Zaleceniu Komisji C(2025) 3580 z dnia 4 czerwca 2025 r. oraz jego załączniku technicznym,
• wcześniejszych strategiach UE, m.in. EU Climate Adaptation Strategy (2021).

Zgodnie z tym podejściem, „odporność wodna” oznacza: zdolność społeczeństw, ekosystemów i gospodarki do zapobiegania niedoborom wody, reagowania na nie i odbudowy po ich wystąpieniu, przy jednoczesnym zachowaniu lub przywracaniu równowagi hydrologicznej w zgodzie z zasadami zrównoważonego rozwoju (tłumaczenie własne na podstawie załącznika do zalecenia KE z 2025 r.). Termin ten ma charakter systemowy i obejmuje zarówno infrastrukturę wodną, jak i zarządzanie, planowanie przestrzenne, ekosystemy oraz bezpieczeństwo dostaw dla obywateli i przemysłu.

Pojęcie to zyskuje coraz większe znaczenie w kontekście finansowania unijnego, raportowania ESG oraz pozwoleń środowiskowych.

Główne cele strategii

1. Efektywność wodna przede wszystkim – przed sięganiem po nowe źródła, należy:
   • ograniczyć zużycie,
   • zwiększyć efektywność przesyłu,
   • wdrożyć ponowne wykorzystanie ścieków.
2. Zwiększenie efektywności zużycia wody o co najmniej 10% do 2030 r.
3. Priorytety sektorowe – szczególne znaczenie przypisano:
   • rolnictwu,
   • energetyce,
   • przemyśle,
   • sektorowi spożywczemu,
   • gospodarstwom domowym.

Działania rekomendowane państwom członkowskim

Zgodnie z załącznikiem technicznym KE państwa UE powinny:

• Prowadzić cyfrowy monitoring zużycia i strat wody
• Ustalać ekologiczne przepływy rzeczne jako granicę dla zrównoważonych poborów
• Wprowadzić sprawiedliwe mechanizmy alokacji zasobów wodnych
• Eliminować szkodliwe subsydia środowiskowe
• Promować ponowne wykorzystanie wody w przemyśle i rolnictwie

ZNACZENIE DLA FIRM (przemysłu spożywczego)

Dla przedsiębiorstw spożywczych i wodociągowych strategia oznacza konieczność:

• planowania produkcji z uwzględnieniem przyszłych ograniczeń poboru wody,
• analizy ryzyka wodnego w łańcuchu dostaw i procesach przemysłowych,
• wdrażania systemów monitoringu i raportowania zużycia wody (np. w ramach CSRD – ESRS E2 i E5),
• weryfikacji taryf wodnych oraz dostępności środków unijnych na modernizację infrastruktury.

Doradcy IGI FOOD LAW zachęcają do bieżącej analizy strategii odporności wodnej oraz do przygotowania firm z sektora spożywczego na nowe wymogi środowiskowe i inwestycyjne. Chętnie odpowiemy na wszelkie pytania igifoodlaw@igifoodlaw.com

Commission Recommendation on Water Efficiency First: Guiding Principles – Dostępne TUTAJ