powrót do Aktualności
Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku w sprawie C-473/24 zajął się problemem, który dla branży spożywczej ma bardzo praktyczne znaczenie: co dzieje się wtedy, gdy jeden produkt jest prezentowany jednocześnie jako żywność i jako produkt do czyszczenia lub dezynfekcji żywności. Sprawa ma istotne znaczenie dla praktyki wprowadzania produktów na rynek, ponieważ dotyka granicy pomiędzy prawem żywnościowym a reżimem prawnym regulującym produkty biobójcze i chemiczne.
WAŻNE: Treści, koncepcje i opracowania publikowane przez IGI FOOD LAW stanowią własność intelektualną IGI FOOD LAW i podlegają ochronie na podstawie przepisów prawa autorskiego. Wszelkie inspiracje są mile widziane, jednak prosimy o etyczne korzystanie z naszych materiałów oraz poszanowanie praw autorskich i know-how IGI FOOD LAW.
Postępowanie zostało zainicjowane w Niemczech w sporze pomiędzy dwoma przedsiębiorcami. Jedna ze spółek oferowała produkty na bazie octu w butelkach z rozpylaczem, zawierające wodę i kwas octowy (oraz w jednym przypadku także kwas cytrynowy). Produkty te były komunikowane jako nadające się do zastosowań spożywczych – m.in. do sałatek, owoców i warzyw – przy jednoczesnym wykorzystaniu formy opakowania i elementów graficznych, które mogły sugerować także zastosowanie czyszczące.
Konkurent, działający na rynku środków czyszczących, zakwestionował taki sposób prezentacji. W jego ocenie produkty te w rzeczywistości pełnią funkcję środków czyszczących lub biobójczych, a ich oferowanie jako żywności narusza przepisy regulujące produkty biobójcze, CLP (rozp. 1272/2008) i REACH (rozp. 1907/2006), a także może wprowadzać konsumentów w błąd. Spór dotyczył więc nie tyle składu produktu, co jego kwalifikacji regulacyjnej wynikającej z przeznaczenia i sposobu komunikacji rynkowej.
W tych okolicznościach niemiecki Bundesgerichtshof (niemiecki Federalny Trybunał Sprawiedliwości) skierował do TSUE pytania prejudycjalne, koncentrujące się przede wszystkim na interpretacji pojęcia „produktu biobójczego” oraz na relacji pomiędzy rozporządzeniem 528/2012[1] a przepisami prawa żywnościowego. Kluczowe było ustalenie czy funkcja biobójcza musi być dominująca, aby produkt został objęty tym reżimem oraz jak traktować produkty przeznaczone do czyszczenia lub dezynfekcji samej żywności.
Trybunał w pierwszej kolejności przesądził, że dla uznania produktu za biobójczy nie jest konieczne, aby jego funkcja biobójcza była jedyna lub główna. Wystarczy, że stanowi jedną z jego funkcji, nawet o charakterze dodatkowym. Oznacza to, że kwalifikacja regulacyjna produktu nie może opierać się wyłącznie na deklaracji producenta co do „głównego” przeznaczenia produktu.
Jednocześnie TSUE wyraźnie ograniczył zakres stosowania rozporządzenia o produktach biobójczych w odniesieniu do produktów typu 4. Uznał, że produkty przeznaczone do czyszczenia i dezynfekcji samej żywności nie mieszczą się w grupie 4 (PT 4 – dziedzina żywności i pasz, załącznik V do rozporządzenia 528/2012). Tym samym Trybunał rozróżnił produkty stosowane do powierzchni i infrastruktury związanej z żywnością od produktów oddziałujących bezpośrednio na sam środek spożywczy.
Wyrok nie rozstrzyga ostatecznie kwalifikacji konkretnych produktów będących przedmiotem sporu. TSUE przedstawił wykładnię przepisów unijnych, pozostawiając sądowi krajowemu ocenę, czy w świetle tych kryteriów sporne produkty – biorąc pod uwagę ich skład, sposób użycia i prezentację – powinny być traktowane jako żywność, jako produkty biobójcze, czy jako produkty o podwójnym charakterze.
Wyrok stanowi przypomnienie, że w przypadku produktów BORDERLINE „na granicy” różnych reżimów regulacyjnych kluczowe znaczenie ma nie tylko ich skład, ale także sposób ich prezentacji i rzeczywiste przeznaczenie. Dla firm oznacza to konieczność szerszej analizy regulacyjnej, wykraczającej poza ramy prawa żywnościowego.W szczególności ryzyko pojawia się w sytuacjach, w których komunikacja marketingowa łączy elementy typowe dla żywności z przekazem sugerującym funkcję higieniczną, czyszczącą lub dezynfekującą. Tego rodzaju połączenie może prowadzić do zakwestionowania kwalifikacji produktu oraz do sporów na tle nieuczciwej konkurencji.
[1] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 528/2012 z dnia 22 maja 2012 r. w sprawie udostępniania na rynku i stosowania produktów biobójczych (Dz. U. UE. L. z 2012 r. Nr 167, str. 1 z późn. zm.).
