powrót do Aktualności
Firmy produkujące żywność gotową do spożycia (RTE) działają dziś w realiach coraz bardziej restrykcyjnych wymagań dotyczących kontroli Listeria monocytogenes. Monitoring tego patogenu nie jest wyłącznie elementem „dobrych praktyk”, lecz wynika bezpośrednio z obowiązków prawa żywnościowego UE, w szczególności z odpowiedzialności przedsiębiorcy za bezpieczeństwo żywności oraz wymogu posiadania skutecznego systemu zarządzania bezpieczeństwem żywności (FSMS), opartego na GHP i HACCP.
WAŻNE: Treści, koncepcje i opracowania publikowane przez IGI FOOD LAW stanowią własność intelektualną IGI FOOD LAW i podlegają ochronie na podstawie przepisów prawa autorskiego. Wszelkie inspiracje są mile widziane, jednak prosimy o etyczne korzystanie z naszych materiałów oraz poszanowanie praw autorskich i know-how IGI FOOD LAW.
Prawo UE uległo w tym obszarze istotnemu zaostrzeniu. Komisja Europejska przyjęła Rozporządzenie (UE) 2024/2895[1], które modyfikuje wieloletnie kryteria mikrobiologiczne określone w rozporządzeniu (WE) nr 2073/2005[2]. Zmiana została opublikowana w Dzienniku Urzędowym UE pod koniec 2024 r. i będzie miała zastosowanie od 1 lipca 2026 r. Celem nowelizacji było zaostrzenie wymagań dotyczących obecności Listeria monocytogenes w produktach RTE, które mogą sprzyjać wzrostowi tego patogenu. Dotychczas producenci mogli wykazać zgodność z limitem ≤100 jtk/g na późniejszych etapach okresu przydatności do spożycia, pod warunkiem udokumentowania, że poziom Listeria nie przekroczy tej wartości. Po zmianie domyślnym kryterium staje się brak wykrycia Listeria monocytogenes w 25 g produktu przez cały okres przydatności do spożycia, chyba że przedsiębiorca przedstawi organom nadzoru solidne dowody naukowe potwierdzające utrzymanie poziomu ≤100 jtk/g.
W tym kontekście szczególnie istotna jest najnowsza publikacja przygotowana przez irlandzki organ ds. bezpieczeństwa żywności (FSAI), poświęcona monitoringowi środowiskowemu Listeria monocytogenes w zakładach produkujących żywność RTE. Przewodnik nie wprowadza nowych obowiązków prawnych, ale pokazuje, jak organy nadzorcze postrzegają prawidłowe wykonywanie już istniejących wymagań, zwłaszcza w zakresie nadzoru nad środowiskiem produkcyjnym, a nie wyłącznie nad produktem końcowym.mDokument ten może być cennym punktem odniesienia dla firm przygotowujących się do przeglądu systemów bezpieczeństwa żywności, walidacji okresów przydatności do spożycia, audytów wewnętrznych lub kontroli urzędowych, a także dla tych podmiotów, które chcą lepiej zrozumieć, w jakim kierunku ewoluują oczekiwania organów wobec zarządzania ryzykiem Listeria monocytogenes.
Monitoring środowiskowy Listeria monocytogenes wynika bezpośrednio z przepisów prawa UE, w szczególności rozporządzeń (WE) nr 178/2002, 852/2004 oraz 2073/2005, które obowiązują w takim samym zakresie w Polsce jak w każdym innym państwie członkowskim. Przewodnik FSAI ma więc znaczenie także dla polskich przedsiębiorców, ponieważ omawia i interpretuje obowiązki, które polskie organy urzędowej kontroli żywności również egzekwują – choć bez równie szczegółowych, publicznie dostępnych wytycznych…
Dokument pokazuje, jak organ nadzoru rozumie „prawidłowe wykonanie” obowiązków wynikających z prawa UE, w tym art. 5 ust. 2 rozporządzenia 2073/2005 (pobieranie próbek środowiskowych w zakładach RTE), które wprost obowiązuje także w Polsce.
Z tego względu przewodnik może stanowić istotny punkt odniesienia („benchmark regulacyjny”) dla firm działających na rynku polskim – zarówno przy projektowaniu i przeglądzie FSMS/HACCP, jak i w trakcie kontroli urzędowych, audytów czy postępowań wyjaśniających po wynikach dodatnich. W kontekście nowelizacji kryteriów Listeria monocytogenes obowiązującej od 1 lipca 2026 r., znaczenie monitoringu środowiskowego jako narzędzia dowodowego będzie jeszcze większe – również w Polsce – a brak spójnego, ryzykowego podejścia może być trudny do obrony regulacyjnie.
Wniosek: choć przewodnik został opracowany przez irlandzki organ, jego znaczenie dla polskich firm jest bardzo praktyczne. Ponieważ opisuje on sposób realizacji obowiązków, które już dziś wynikają z prawa UE i wprost obowiązują na rynku polskim, niezależnie od braku analogicznych krajowych wytycznych.
IGI FOOD LAW wspiera firmy sektora spożywczego w strategicznym doradztwie regulacyjnym w obszarze prawa żywnościowego UE i prawa krajowego, w tym w zakresie wdrażania i interpretacji nowych wymagań dotyczących bezpieczeństwa żywności. Doradzamy m.in. przy projektowaniu i aktualizacji FSMS, HACCP oraz programów monitoringu, analizie ryzyk regulacyjnych, przygotowaniu do kontroli urzędowych oraz reagowaniu na sytuacje kryzysowe.
Pomagamy firmom przekładać zmieniające się przepisy i wytyczne organów nadzorczych na praktyczne, proporcjonalne i obronne rozwiązania biznesowe, dostosowane do skali działalności i profilu ryzyka – zarówno na rynku polskim, jak i w kontekście wymogów unijnych.
Wszelkie zapytania o wsparcie w realizacji wymagań prawa żywnościowego można przesłać na igifoodlaw@igifoodlaw.com
ZOBACZ TEŻ AKTUALNOŚCI IGI FOOD LAW NA TEMAT NOWEGO PRZEWODNIKA KE
Przewodnik dostępny jest TUTAJ
[1] Rozporządzenie Komisji (UE) 2024/2895 z dnia 20 listopada 2024 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 2073/2005 w odniesieniu do Listeria monocytogenes (Dz. U. UE. L. z 2024 r. poz. 2895).
[2] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2073/2005 z dnia 15 listopada 2005 r. w sprawie kryteriów mikrobiologicznych dotyczących środków spożywczych (Dz. U. UE. L. z 2005 r. Nr 338, str. 1 z późn. zm.).
