powrót do Aktualności
Pod koniec marca 2026 r. odbyło się spotkanie Grupy Eksperckiej ds. Odpadów dotyczących wdrożenia rozporządzenia (UE) 2024/1157 w sprawie przemieszczania odpadów (WSR)[1]. Jednym z głównych tematów była implementacja systemu DIWASS (Digital Waste Shipment System), który ma docelowo zdigitalizować procesy związane z przemieszczaniem odpadów w Unii Europejskiej.
WAŻNE: Treści, koncepcje i opracowania publikowane przez IGI FOOD LAW stanowią własność intelektualną IGI FOOD LAW i podlegają ochronie na podstawie przepisów prawa autorskiego. Wszelkie inspiracje są mile widziane, jednak prosimy o etyczne korzystanie z naszych materiałów oraz poszanowanie praw autorskich i know-how IGI FOOD LAW.
Od 21 maja 2026 r. zaczynają obowiązywać przepisy rozporządzenia (UE) 2024/1157 w sprawie przemieszczania odpadów (WSR), które zastępuje dotychczasowe rozporządzenie (WE) nr 1013/2006. Jednym z kluczowych elementów nowych ram jest wprowadzenie systemu DIWASS (Digital Waste Shipment System) – centralnej platformy Komisji Europejskiej do elektronicznego przekazywania informacji i dokumentów związanych z transgranicznym przemieszczaniem odpadów.
Nowe przepisy wpisują się w szerszy kierunek polityki UE związany z gospodarką o obiegu zamkniętym i mają na celu zwiększenie przejrzystości, identyfikowalności oraz skuteczności kontroli przepływu odpadów. W praktyce oznacza to stopniowe odejście od modelu papierowego na rzecz systemu cyfrowego, który będzie łączył przedsiębiorców, organy administracji oraz służby kontrolne w jednym środowisku operacyjnym.
DIWASS ma obsługiwać cały proces przemieszczania odpadów – od zgłoszenia transportu, przez procedurę uzyskania zgody, aż po potwierdzenie przetworzenia odpadów. System będzie dostępny zarówno poprzez interfejs użytkownika (GUI), jak i poprzez integrację z systemami przedsiębiorców (API), pod warunkiem spełnienia wymogów interoperacyjności określonych w przepisach wykonawczych.
Korzystanie z DIWASS będzie obowiązkowe dla wszystkich podmiotów uczestniczących w przemieszczaniu odpadów, w tym m.in. zgłaszających, organizujących transport, przewoźników, odbiorców oraz instalacji przetwarzających odpady. System obejmie również organy właściwe oraz służby kontrolne.
Istotnym elementem funkcjonowania DIWASS będzie wcześniejsza rejestracja podmiotów, oparta na identyfikatorach takich jak numer EORI lub – w określonych przypadkach – krajowe numery identyfikacyjne (np. NIP, BDO). W praktyce oznacza to konieczność przygotowania się nie tylko od strony prawnej, ale również organizacyjnej i systemowej.
Warto doprecyzować, że rozporządzenie oraz system DIWASS dotyczą przemieszczania odpadów o charakterze transgranicznym – tj. pomiędzy państwami członkowskimi UE, jak również w relacjach z państwami trzecimi (eksport, import, tranzyt). System ten nie obejmuje krajowego transportu odpadów, który pozostaje regulowany przepisami prawa krajowego.
Choć zasadnicza cyfryzacja procedur rozpoczyna się 21 maja 2026 r., wdrożenie systemu nie będzie od początku pełne i jednolite. Z ustaleń na poziomie unijnym wynika, że w odniesieniu do dokumentów objętych tzw. procedurą informowania (w szczególności dokumentów z załącznika VII) przewidziano okres przejściowy do 31 grudnia 2026 r. W tym czasie dokumenty te będą nadal funkcjonować w dotychczasowej formie, w wielu przypadkach w wersji papierowej, a ich obsługa przez DIWASS nie będzie jeszcze obowiązkowa.
Oznacza to, że w pierwszej fazie DIWASS będzie obejmował przede wszystkim procedury notyfikacyjne (uprzedniego zgłoszenia i zgody), natomiast pełna cyfryzacja wszystkich elementów systemu nastąpi stopniowo.
Choć przepisy dotyczą przemieszczania odpadów, a nie żywności jako takiej, ich znaczenie dla branży spożywczej i opakowaniowej jest wyraźne. Po pierwsze, nowe regulacje obejmują przemieszczanie odpadów opakowaniowych, w tym tworzyw sztucznych, które stanowią istotny element działalności producentów żywności i opakowań. Zmiany w zakresie zasad transportu, klasyfikacji oraz potencjalnego rozszerzania „zielonej listy” odpadów mogą wpływać na organizację i koszty procesów recyklingu.
Po drugie, DIWASS wprowadza nowy wymiar compliance – oparty nie tylko na przepisach, ale również na systemach IT i zarządzaniu danymi. W perspektywie pełnego wdrożenia przedsiębiorcy będą musieli zapewnić spójność danych, integrację systemów oraz zdolność do funkcjonowania w środowisku cyfrowym.
Po trzecie, regulacje te pozostają ściśle powiązane z innymi inicjatywami UE, w szczególności z tymi dotyczącymi opakowań i wykorzystania materiałów z recyklingu. W efekcie sposób gospodarowania odpadami – w tym ich przemieszczanie – staje się elementem szerszej strategii regulacyjnej i środowiskowej przedsiębiorstw.
Nowe przepisy nie oznaczają natychmiastowej, pełnej zmiany operacyjnej, jednak wyraźnie wyznaczają kierunek: cyfryzację, większą transparentność oraz zaostrzenie kontroli nad przepływem odpadów w UE.
Dla firm z branży spożywczej i opakowaniowej jest to sygnał, że kwestie związane z gospodarką odpadami – w tym ich przemieszczaniem – wymagają uwzględnienia w strategiach zgodności z przepisami i planowaniu działalności już na obecnym etapie.
IGI FOOD LAW – FOOD LAW EXPERTS OPAKOWANIA
W kontekście dynamicznych zmian regulacyjnych dotyczących opakowań, recyklingu oraz przemieszczania odpadów, kluczowe staje się bieżące monitorowanie wymagań i ich wpływu na działalność operacyjną. Eksperci IGI FOOD LAW wspierają firmy w identyfikacji obowiązków oraz ocenie ryzyka regulacyjnego, w tym w obszarach związanych z opakowaniami i gospodarką odpadami w łańcuchu dostaw. Zachęcamy również do śledzenia AKTUALNOŚCI IGI FOOD LAW.
Więcej o systemie TUTAJ
[1] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1157 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie przemieszczania odpadów, zmiany rozporządzeń (UE) nr 1257/2013 i (UE) 2020/1056 oraz uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 (Dz. U. UE. L. z 2024 r. poz. 1157 z późn. zm.).
