16 września 2026 r. weszła w życie ustawa z 17 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1154). Nowelizacja zmienia definicję produktu zafałszowanego, wprowadza odpowiedzialność karną za wprowadzanie zafałszowanych produktów do obrotu w celu osiągnięcia korzyści majątkowej oraz rozszerza narzędzia IJHARS dotyczące kontroli i egzekwowania zgodności informacji o żywności.
© IGI FOOD LAW. Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, publikowanie lub wykorzystywanie chronionych fragmentów tekstu w innych opracowaniach wymaga uprzedniej zgody IGI FOOD LAW, z wyjątkiem przypadków dozwolonych prawem. IGI FOOD LAW zastrzega możliwość dochodzenia roszczeń w przypadku naruszenia praw autorskich.
Najważniejsze zmiany dla przedsiębiorców
- Nowa definicja artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego. Obejmuje ona m.in. produkt bez oznakowania wymaganego przepisami dotyczącymi jakości handlowej, o składzie niezgodnym z tymi przepisami lub z nazwą niezgodną z przepisami albo z prawdą. Zafałszowaniem są również nieprawdziwe dane dotyczące pochodzenia, terminów trwałości, zawartości netto, klasy jakości, odmiany lub typu handlowego. Przesłanka istotnego naruszenia interesów konsumentów finalnych została przypisana do odrębnego przypadku: zmian ukrywających rzeczywisty skład lub inne właściwości produktu. Ma to znaczenie dla kwalifikacji nieprawidłowości i związanych z nią sankcji (art. 3 pkt 10)
- Odpowiedzialność karna za oszustwa żywnościowe. Wprowadzanie do obrotu zafałszowanych artykułów rolno-spożywczych w celu osiągnięcia korzyści majątkowej podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. W przypadku produktów znacznej wartości przewidziano karę pozbawienia wolności do 3 lat. Ustawa reguluje również relację między postępowaniem karnym a administracyjną karą pieniężną wobec osoby fizycznej za ten sam czyn (art. 39k i art. 40a ust. 3b–3d).
- Możliwość nakazania zmiany informacji lub opublikowania sprostowania. Wojewódzki inspektor może wszcząć postępowanie wyjaśniające dotyczące informacji o jakości handlowej bez wcześniejszej kontroli. Po stwierdzeniu naruszenia może nakazać zmianę treści informacji albo publikację sprostowania w określony sposób i terminie. Nowa procedura ma znaczenie m.in. dla opisów produktów w sklepach internetowych oraz komunikacji reklamowej. Niewykonanie decyzji zagrożone jest karą do dwudziestokrotności przeciętnego wynagrodzenia, nie niższą niż 500 zł (art. 39f–39j i art. 40a ust. 1 pkt 11).
- Szerszy dostęp do dokumentacji elektronicznej. Uprawnienia kontrolne obejmują żądanie udostępnienia korespondencji e-mail, nośników danych, urządzeń i systemów teleinformatycznych związanych z przedmiotem kontroli. Dotyczy to także systemów należących do innych podmiotów, jeżeli zawierają dane kontrolowanej jednostki, do których ma ona dostęp. IJHARS może również żądać od podmiotu przetwarzającego dane sprzedawcy internetowego informacji umożliwiających jego identyfikację (art. 23a i art. 24 ust. 1 pkt 3).
- Dodatkowe kontrole importu. W przypadku uzasadnionego podejrzenia niespełnienia wymagań jakości handlowej kontrolą mogą zostać objęte również produkty niewymienione w wykazie obowiązkowej kontroli granicznej oraz przesyłki poniżej minimalnych ilości określonych w przepisach. Kontrola może zostać przeprowadzona z urzędu albo na wniosek organu celnego (art. 10 ust. 2b).
- Ograniczone wyłączenie postępowań w drobnych sprawach. Postępowania dotyczącego kar wskazanych w art. 40a ust. 1 pkt 3 i 8 nie wszczyna się, a wszczęte umarza, gdy łącznie: wartość kontrolowanych produktów jest niższa niż 2% przeciętnego wynagrodzenia za poprzedni rok, kontrolowany nie przyczynił się do nieprawidłowości i nie mogła ona wprowadzić konsumenta finalnego w błąd. Rozwiązanie to nie obejmuje kary za wprowadzanie do obrotu produktów zafałszowanych (art. 40a ust. 5e).
- Zmiany dotyczące znaku jakości i regulacji sektorowych. Uchylono podstawę stosowania znaku jakości dla produktów wytworzonych w ramach krajowych lub unijnych systemów jakości uznanych na podstawie przepisów odrębnych. Produkty oznakowane na tej podstawie przed wejściem w życie nowelizacji mogą pozostawać w obrocie przez dwa lata. Ustawa wprowadza ponadto rozwiązania dotyczące m.in. kontroli owoców, warzyw i bananów oraz zwolnień związanych ze znakowaniem jaj.
Znaczenie dla firm
Nowelizacja uzasadnia przegląd oznakowania produktów, opisów w sklepach internetowych i materiałów reklamowych, a także zasad udostępniania dokumentacji podczas kontroli. Szczególnej uwagi wymaga nowa definicja zafałszowania, ponieważ kwalifikacja naruszenia wpływa na zakres odpowiedzialności. Importerzy powinni uwzględnić możliwość kontroli również przesyłek dotychczas nieobjętych obowiązkową kontrolą graniczną. Przepisy przejściowe. Do kontroli rozpoczętych i niezakończonych przed 16 września 2026 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Jednocześnie nowe zasady ustalania wysokości kary, uwzględniające także wartość kontrolowanych produktów, stosuje się również do naruszeń popełnionych przed wejściem w życie nowelizacji.
Chętnie odpowiemy na wszelkie pytania dotyczące omawianego zakresu igifoodlaw@igifoodlaw.com
IGI FOOD LAW – znakowanie żywności
IGI FOOD LAW – wymagania prawne dla żywności
