powrót do Aktualności
NSA w wyroku z 7 maja 2026 r. potwierdził, że w sprawach dotyczących administracyjnych kar pieniężnych nakładanych na podstawie ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia organ powinien zbadać możliwość zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., czyli odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu.
Art. 189f. [Odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej]
1. Organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:
1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub
2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
2. W przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających:
1) usunięcie naruszenia prawa lub
2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia.
3. Organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia.
WAŻNE: Treści, koncepcje i opracowania publikowane przez IGI FOOD LAW stanowią własność intelektualną IGI FOOD LAW i podlegają ochronie na podstawie przepisów prawa autorskiego. Wszelkie inspiracje są mile widziane, jednak prosimy o etyczne korzystanie z naszych materiałów oraz poszanowanie praw autorskich i know-how IGI FOOD LAW.
Sprawa dotyczyła kary 7 000 zł nałożonej na podmiot prowadzący działalność handlowo-żywieniową w jednostkach systemu oświaty, m.in. za naruszenia dotyczące informacji o żywności, prowadzenia działalności bez właściwego zatwierdzenia oraz sprzedaży produktów niespełniających wymagań dla sklepików szkolnych i żywienia dzieci i młodzieży.
Kluczowe znaczenie wyroku polega na tym, że NSA uznał, iż przepisy ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia nie wyłączają stosowania instytucji odstąpienia od kary. Skoro ustawa ta oraz odpowiednio stosowane przepisy Ordynacji podatkowej nie regulują odrębnie odstąpienia od wymierzenia kary, organ powinien uzupełniająco stosować art. 189f k.p.a. W praktyce oznacza to, że samo stwierdzenie naruszenia nie wystarcza do automatycznego nałożenia kary pieniężnej. Organ powinien ocenić m.in. wagę naruszenia, jego znikomy charakter, fakt zaprzestania naruszenia, stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu oraz wielkość zakładu.
Wyrok ma istotne znaczenie dla podmiotów działających na rynku spożywczym. W postępowaniach dotyczących kar administracyjnych warto aktywnie podnosić argumenty dotyczące znikomej wagi naruszenia, działań naprawczych oraz dotychczasowej zgodności działalności z przepisami. Organy nie mogą pominąć tych okoliczności — powinny je realnie ocenić i uzasadnić, dlaczego odstąpienie od kary jest albo nie jest możliwe.
Szczególnie istotnym elementem tego wyroku jest bardzo wyraźne stanowisko NSA dotyczące obowiązków organu administracji w sytuacji, gdy przedsiębiorca wnosi o zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., czyli odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu. NSA podkreślił, że w tej sprawie przedsiębiorca domagał się zastosowania tej instytucji już na etapie postępowania administracyjnego. Mimo tego organy sanitarne całkowicie pominęły ten wniosek — nie przeprowadziły analizy przesłanek odstąpienia od kary, nie oceniły stopnia naruszenia, nie odniosły się do działań naprawczych strony ani nie wyjaśniły, dlaczego uznają, że odstąpienie od kary nie powinno znaleźć zastosowania.
To właśnie ten brak analizy NSA uznał za istotne naruszenie proceduralne uzasadniające uchylenie decyzji. Sąd bardzo wyraźnie zaakcentował, że organ nie może ograniczyć się wyłącznie do stwierdzenia samego faktu naruszenia przepisów prawa żywnościowego. Jeżeli strona wnosi o zastosowanie art. 189f k.p.a., organ ma obowiązek rzeczywiście zbadać tę możliwość i odnieść się do niej w uzasadnieniu decyzji.
NSA podkreślił również, że samo późniejsze twierdzenie GIS — przedstawione dopiero w skardze kasacyjnej — że „nie zostały spełnione warunki do odstąpienia od wymierzenia kary”, nie może zastąpić właściwego postępowania dowodowego i analizy przeprowadzonej na etapie wydawania decyzji. Innymi słowy: organ nie może „dopowiadać” uzasadnienia dopiero przed sądem. Ocena przesłanek odstąpienia od kary musi znaleźć się już w samej decyzji administracyjnej.
Wyrok NSA z 7.05.2026 r., II GSK 598/23, LEX nr 4096849.
