powrót do Aktualności
Unia Europejska wprowadza nowe zasady dotyczące nazewnictwa mięsa i produktów mięsnych, które będą miały istotne konsekwencje przede wszystkim dla producentów roślinnych alternatyw mięsa. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/1739 zmienia rozporządzenie (UE) nr 1308/2013, wprowadzając do jego załącznika VII nową część Ia – „Oznaczenia mięsa i produktów mięsnych”. Nowe przepisy będą stosowane od 19 sierpnia 2029 r.
WAŻNE: Treści, koncepcje i opracowania publikowane przez IGI FOOD LAW stanowią własność intelektualną IGI FOOD LAW i podlegają ochronie na podstawie przepisów prawa autorskiego. Wszelkie inspiracje są mile widziane, jednak prosimy o etyczne korzystanie z naszych materiałów oraz poszanowanie praw autorskich i know-how IGI FOOD LAW.
Po raz pierwszy na potrzeby tych przepisów wprowadzono definicję, zgodnie z którą „mięso” oznacza jadalne części zwierzęcia objęte zakresem rozporządzenia. Z kolei „produkty mięsne” oznaczają produkty uzyskiwane z mięsa. Możliwe jest dodawanie substancji koniecznych do ich wytworzenia, ale pod warunkiem, że nie służą one zastąpieniu – w całości lub części – żadnego składnika mięsa.
Nowe przepisy nie ograniczają się do samego słowa „mięso”. Wprowadzono konkretną listę oznaczeń zastrzeżonych dla produktów mięsnych oraz produktów, których nazwy łączą te określenia ze wskazaniem gatunku zwierzęcia. Lista obejmuje m.in.: wołowinę, cielęcinę, wieprzowinę, mięso drobiowe, mięso z kurczaka, indyka, kaczki i gęsi, jagnięcinę, baraninę, kozinę, podudzie, polędwicę, rostbef, łatę, schab, żeberka, łopatkę, goleń, mięso siekane, skrzydło, pierś, udo, mostek, antrykot, stek T-bone, krzyżową, bekon, stek i wątrobę. Co szczególnie istotne, oznaczenia te mają być zastrzeżone na wszystkich etapach wprowadzania produktu do obrotu.
Zmiana ma bardzo duże znaczenie dla rynku alternatyw mięsa. Po rozpoczęciu stosowania nowych przepisów nie będzie można zakładać, że dodanie określenia wskazującego na roślinny charakter produktu automatycznie pozwala zastosować zastrzeżoną nazwę. W praktyce problem może dotyczyć nazw takich jak np. „roślinny stek”, „wegański bekon” czy „roślinna pierś”. Samo wyjaśnienie konsumentowi, że produkt nie zawiera mięsa, nie zmienia bowiem faktu, że dane określenie zostało przez prawodawcę zastrzeżone. To zasadnicza zmiana względem klasycznego podejścia opartego przede wszystkim na pytaniu, czy sposób prezentacji produktu może wprowadzać konsumenta w błąd. Nowa regulacja tworzy dla wskazanych określeń szczególny reżim nazw zastrzeżonych.
Ale uwaga: nie każda „mięsna” nazwa znajduje się na liście
W przyjętym katalogu znajdują się m.in. „stek” i „bekon”, ale nie ma np. „burgera”, „hamburgera”, „kiełbasy” czy „nuggets”. Nie należy więc interpretować rozporządzenia jako generalnego zakazu stosowania wszystkich nazw tradycyjnie kojarzonych z produktami mięsnymi. W odniesieniu do nazw niewymienionych w nowej części Ia załącznika VII ich dopuszczalność będzie wymagała oceny na podstawie pozostałych właściwych przepisów prawa żywnościowego, w szczególności zasad dotyczących nazwy żywności i zakazu wprowadzania konsumenta w błąd.
Rozporządzenie przewiduje przy tym interesujący mechanizm pozwalający złagodzić skutki nowych ograniczeń. Komisja otrzymała uprawnienie do przyjmowania aktów delegowanych przewidujących odstępstwa pozwalające na stosowanie zastrzeżonych oznaczeń również w odniesieniu do innych produktów, jeżeli dokładny charakter produktu jest oczywisty ze względu na ugruntowane długotrwałe stosowanie, a zastosowanie określenia nie powoduje ryzyka wprowadzenia konsumentów w błąd. To oznacza, że obecna lista nie musi być ostatnim słowem w tej sprawie. Dla rynku alternatyw mięsa szczególnie istotne będzie więc śledzenie przyszłych aktów delegowanych Komisji.
Zastrzeżonych określeń nie będzie można stosować również w odniesieniu do żywności składającej się, wyekstrahowanej lub produkowanej z kultur komórkowych lub tkankowych pochodzących od zwierząt, roślin, mikroorganizmów, grzybów lub wodorostów w rozumieniu rozporządzenia Novel Food 2015/2283. Jest to zatem regulacja istotna nie tylko dla obecnego rynku produktów plant-based, ale również dla rozwijającego się sektora cell-based/cultivated food.
„Warto zwrócić uwagę na uzasadnienie wprowadzenia ochrony nazw mięsnych. Prawodawca unijny odwołuje się nie tylko do potrzeby zapewnienia konsumentom przejrzystej informacji o składzie żywności, ale również do kulturowego i historycznego znaczenia określeń dotyczących mięsa oraz wartości odżywczych tradycyjnie kojarzonych przez konsumentów z produktami mięsnymi. Nie jest więc przypadkiem, że regulacja ta została przyjęta w ramach rozporządzenia, którego jednym z zasadniczych celów jest wzmocnienie pozycji rolników w łańcuchu dostaw żywności. Jednocześnie prawodawca wyraźnie dostrzega skalę konsekwencji nowych przepisów dla rynku alternatyw mięsa. Trzyletnie odroczenie stosowania nowych zasad ma służyć właśnie umożliwieniu przedsiębiorcom dostosowania strategii marketingowych. Rozporządzenie wchodzi w życie 18 sierpnia 2026 r., natomiast przepisy dotyczące definicji mięsa i zastrzeżonych oznaczeń będą stosowane od 19 sierpnia 2029 r. To istotny sygnał dla firm, aby tego okresu nie traktować wyłącznie jako czasu na zmianę pojedynczych etykiet. W przypadku części marek konieczna może być zmiana całej strategii nazewnictwa produktów, komunikacji marketingowej, a nawet strategii brandowej na rynku plant-based. Znaczenie ma przy tym również okres przejściowy przewidziany dla produktów zgodnych z dotychczasowymi zasadami.” — dr Izabela Tańska, Food Law Expert, IGI FOOD LAW
Dla producentów produktów plant-based 19 sierpnia 2029 r. jest ważną datą regulacyjną, ale analiza portfolio nie powinna ograniczać się do prostego wyszukania słowa „meat”.
Warto już wcześniej zidentyfikować produkty wykorzystujące nazwy znajdujące się w nowym katalogu – w szczególności „steak”, „bacon”, „breast”, „loin” oraz ich odpowiedniki językowe na poszczególnych rynkach – i ocenić, które nazwy produktów, etykiety oraz elementy strategii marketingowej będą wymagały zmiany. Jednocześnie nie należy automatycznie kwalifikować wszystkich określeń kojarzących się z mięsem jako zakazanych. Rozporządzenie posługuje się konkretnym katalogiem oznaczeń, a dodatkowo daje Komisji możliwość ustanawiania odstępstw dla nazw, których używanie w odniesieniu do produktów niemięsnych jest ugruntowane i nie stwarza ryzyka wprowadzenia konsumenta w błąd. To sprawia, że najbliższe trzy lata mogą być dla branży alternatyw mięsa nie tylko okresem dostosowawczym, ale również okresem kształtowania praktycznego zakresu nowej regulacji.
Rozporządzenie (UE) 2026/1739 wprowadza również nowe zasady stosowania określeń takich jak „uczciwy”, „sprawiedliwy” oraz „krótki łańcuch dostaw” w znakowaniu, prezentacji i reklamie żywności. Zmiany te omawiamy szerzej w odrębnych AKTUALNOŚCIACH
„Uczciwy”, „sprawiedliwy”, „krótki łańcuch dostaw” – nowe ograniczenia dla marketingu żywności
