powrót do Aktualności
Komisja Europejska przyjęła rozporządzenie delegowane zmieniające załącznik I do rozporządzenia (UE) 2023/1115 w sprawie produktów niepowodujących wylesiania – EUDR. Zmiany obejmują zarówno dodanie nowych produktów do zakresu regulacji, jak i usunięcie niektórych kategorii, których objęcie obowiązkami EUDR uznano za nieproporcjonalne. Z perspektywy sektora spożywczego najważniejsze jest planowane objęcie EUDR kawy rozpuszczalnej oraz szeregu substancji i półproduktów wytwarzanych z oleju palmowego. Akt wprowadza również istotne wyjaśnienia dotyczące statusu opakowań, etykiet, materiałów marketingowych, próbek oraz produktów używanych. Rozporządzenie delegowane zostało przyjęte przez Komisję 13 lipca 2026 r. Nie jest jednak jeszcze obowiązującym prawem. Obecnie trwa kontrola aktu przez Parlament Europejski i Radę.
EUDR obejmuje siedem podstawowych surowców: bydło, kakao, kawę, palmę olejową, kauczuk, soję i drewno. Obowiązki wynikające z rozporządzenia nie odnoszą się jednak automatycznie do wszystkich produktów zawierających te surowce lub z nich wytwarzanych.
Zakresem EUDR objęte są wyłącznie tzw. odnośne produkty wymienione w załączniku I do rozporządzenia i identyfikowane za pomocą kodów Nomenklatury Scalonej. Od zawartości załącznika I zależy zatem, czy w odniesieniu do konkretnego produktu konieczne będzie m.in.:
Już w ocenie skutków towarzyszącej pierwotnemu projektowi EUDR wskazywano, że nie przeprowadzono szczegółowej analizy wszystkich produktów pochodnych na poziomie poszczególnych kodów celnych. Komisja otrzymała następnie liczne wnioski przedsiębiorstw, organizacji branżowych, organizacji pozarządowych oraz państw trzecich o dodanie określonych produktów do załącznika I albo ich z niego usunięcie.
Komisja uznała, że obecny zakres załącznika prowadzi w niektórych przypadkach do niespójności. Produkty znajdujące się na wcześniejszym etapie łańcucha dostaw mogą podlegać EUDR, podczas gdy produkty bardziej przetworzone, zawierające ten sam surowiec, mogą być wprowadzane do obrotu bez realizacji obowiązków wynikających z rozporządzenia. Może to sprzyjać przenoszeniu przetwarzania poza Unię Europejską, a tym samym prowadzić nie do ograniczenia ryzyka wylesiania, lecz jedynie do jego przesunięcia na inny etap łańcucha dostaw. Jednocześnie Komisja zidentyfikowała produkty, w przypadku których koszty realizacji obowiązków EUDR byłyby nieproporcjonalne do ich rzeczywistego związku z wylesianiem.
Razem z rozporządzeniem delegowanym Komisja opublikowała dokument roboczy. Nie jest to akt prawny, lecz dokument wyjaśniający metodologię i uzasadnienie proponowanych zmian.
Ocena obejmowała przede wszystkim:
Komisja porównywała przewidywane korzyści środowiskowe z kosztami ponoszonymi przez przedsiębiorców. Uwzględniano także ryzyko, że pozostawienie produktu poza EUDR będzie sprzyjało przenoszeniu produkcji lub przetwarzania do państw trzecich. Analiza ilościowa została uzupełniona oceną jakościową. Dotyczyła ona m.in. specyfiki poszczególnych łańcuchów dostaw, możliwości uzyskania wymaganych informacji od dostawców, ryzyka luk regulacyjnych oraz spójności z innymi celami polityki unijnej.
Jedną z najważniejszych zmian jest dodanie do załącznika I ekstraktów, esencji i koncentratów kawy objętych kodem 2101 11 00. W praktyce oznacza to przede wszystkim objęcie EUDR kawy rozpuszczalnej. Obecnie rozporządzenie obejmuje m.in. kawę zieloną i paloną, ale nie obejmuje kawy rozpuszczalnej wytwarzanej z zaparzonej kawy, a następnie suszonej do postaci proszku lub granulek. Komisja uznała tę sytuację za niespójną. Kawa może zostać wyprodukowana i przetworzona poza Unią Europejską, a następnie przywieziona do UE w postaci ekstraktu lub koncentratu bez realizacji obowiązków EUDR. Tymczasem producent kawy rozpuszczalnej działający w UE musi korzystać z ziaren kawy objętych systemem należytej staranności.
Zdaniem Komisji taka różnica może wpływać na warunki konkurencji i zachęcać do przenoszenia przetwarzania poza Unię. Objęcie kawy rozpuszczalnej EUDR ma zapewnić ciągłość obowiązków niezależnie od miejsca, w którym kawa została przetworzona. Dla importerów i producentów kawy rozpuszczalnej będzie to oznaczało konieczność przygotowania się do pozyskiwania informacji o pochodzeniu surowca, w tym danych geolokalizacyjnych dotyczących działek, na których wyprodukowano kawę.
Znacznie rozszerzony ma zostać również zakres produktów pochodzących z oleju palmowego. Komisja wskazuje, że obecny załącznik I nie obejmuje wszystkich istotnych pochodnych wykorzystywanych w przemyśle oleochemicznym. Produkty te mogą być stosowane m.in. przy produkcji: żywności i dodatków do żywności, kosmetyków, detergentów, farb i powłok.
Do załącznika I mają zostać dodane m.in. określone:
W przypadku wielu pozycji zastosowano oznaczenie „ex”. Oznacza ono, że EUDR nie obejmie automatycznie wszystkich produktów klasyfikowanych do danego kodu celnego, lecz tylko te, które odpowiadają szczegółowemu opisowi zamieszczonemu w załączniku – w szczególności zostały wytworzone z wykorzystaniem oleju palmowego. Dla przedsiębiorstw kluczowe będzie zatem nie tylko ustalenie kodu CN produktu, ale również potwierdzenie pochodzenia surowcowego danej substancji. Ten sam związek chemiczny może być wytwarzany z oleju palmowego, innego oleju roślinnego, surowca zwierzęcego albo surowca syntetycznego. Jego status na gruncie EUDR może być w konsekwencji różny.
W odniesieniu do niektórych pochodnych oleju palmowego Komisja wprowadziła szczególne wyjaśnienie dotyczące ich zastosowania w produkcji produktów leczniczych przeznaczonych dla ludzi lub zwierząt. Obowiązki EUDR nie mają mieć zastosowania w zakresie, w jakim dane substancje są wykorzystywane do wytwarzania produktów leczniczych objętych unijnym prawem farmaceutycznym. Wyjątku tego nie należy jednak interpretować rozszerzająco. Nie obejmuje on automatycznie suplementów diety, żywności specjalnego przeznaczenia medycznego ani innych środków spożywczych tylko dlatego, że są stosowane w celach związanych ze zdrowiem.
Komisja proponuje usunięcie z załącznika I:
Komisja zwróciła uwagę, że łańcuch dostaw skór jest w dużej mierze oddzielony od łańcucha dostaw mięsa. Skóry mają stosunkowo niewielką wartość w porównaniu z całkowitą wartością zwierzęcia i w wielu przypadkach stanowią produkt uboczny produkcji mięsa. Europejscy operatorzy działający w sektorze skórzanym mogą mieć ograniczoną możliwość uzyskania od swoich dostawców informacji dotyczących gospodarstwa pochodzenia zwierząt i działek związanych z ich chowem. Jednocześnie załącznik I nie obejmuje wielu produktów wytwarzanych ze skóry, takich jak obuwie, torby lub niektóre elementy wyposażenia. Powstawałaby więc sytuacja, w której import skóry jako surowca byłby objęty EUDR, ale import gotowych wyrobów skórzanych mógłby pozostawać poza jego zakresem. Komisja uznała, że mogłoby to prowadzić do przeniesienia dalszego przetwarzania poza Unię Europejską oraz do niezamierzonych zakłóceń gospodarczych. Kwestia statusu skór i produktów pochodnych ma zostać ponownie przeanalizowana w ramach ogólnego przeglądu EUDR przewidzianego na 2030 r.
Z zakresu EUDR mają zostać usunięte pasy przenośnikowe i transmisyjne objęte kodem 4010 oraz inne artykuły z gumy wulkanizowanej objęte kodem 4016. Komisja uznała, że zawierają one niewielkie ilości kauczuku naturalnego, a ich związek z wylesianiem jest ograniczony.
Kod 1201 obejmuje obecnie wszystkie nasiona soi, w tym nasiona przeznaczone do siewu. Komisja proponuje zastąpienie go kodem 1201 90 00, który nie obejmuje nasion siewnych. Według Komisji soja przeznaczona do siewu występuje w relatywnie niewielkich ilościach i funkcjonuje w odrębnym łańcuchu dostaw, objętym własnymi systemami certyfikacji, badań i identyfikowalności. Obciążenie tego sektora obowiązkami EUDR uznano za nieproporcjonalne.
Zmodyfikowany zostanie również kod 9401 dotyczący siedzeń i ich części. Dotychczas jego szeroki zakres mógł obejmować m.in. fotele lotnicze i samochodowe zawierające niewielkie ilości drewna. Kod ma zostać zastąpiony bardziej szczegółową listą pozycji obejmujących siedzenia i ich części wykonane z drewna. Fotele lotnicze oraz samochodowe nie będą objęte EUDR tylko z tego powodu, że zawierają niewielkie drewniane elementy.
Akt zawiera istotne wyjaśnienia dotyczące opakowań. Materiały opakowaniowe i pojemniki wprowadzane do obrotu jako samodzielne produkty mogą być objęte EUDR. Jeżeli jednak służą do podtrzymywania, ochrony lub transportu innego produktu i są prezentowane razem z nim, nie mają być traktowane jako odrębne produkty podlegające EUDR. Wyjaśnienie ma dotyczyć również opakowań wyraźnie przeznaczonych do wielokrotnego użytku. Od momentu, w którym takie opakowanie zostaje wykorzystane do ochrony lub transportu produktu i jest prezentowane razem z tym produktem, nie będzie odrębnie objęte obowiązkami EUDR. Status opakowania nie ma przy tym zależeć od tego, czy znajdujący się w nim produkt sam podlega EUDR. Nie oznacza to jednak generalnego wyłączenia wszystkich opakowań. Jeżeli opakowania, pojemniki lub materiały opakowaniowe są wprowadzane do obrotu albo eksportowane jako produkty samodzielne, ich status należy ocenić odrębnie.
Komisja doprecyzowuje również status materiałów marketingowych i informacyjnych, w tym etykiet. Materiały takie mogą podlegać EUDR, jeżeli są wprowadzane do obrotu lub eksportowane jako samodzielne produkty. Nie będą natomiast objęte rozporządzeniem, jeżeli:
Dla producentów żywności oznacza to, że papierowa etykieta znajdująca się na opakowaniu produktu nie powinna być traktowana jako odrębny produkt objęty obowiązkami EUDR. Inna może być jednak sytuacja etykiet albo materiałów drukowanych nabywanych i wprowadzanych do obrotu jako samodzielny towar.
Doprecyzowano również, że EUDR nie powinno obejmować:
Komisja uznała, że obejmowanie takich produktów pełnym systemem należytej staranności byłoby nieproporcjonalne i mogłoby ograniczać ponowne użycie produktów oraz inne rozwiązania wspierające gospodarkę o obiegu zamkniętym.
Na dzień 31 lipca 2026 r. rozporządzenie delegowane nie jest jeszcze obowiązującym prawem. Komisja Europejska przyjęła akt 13 lipca 2026 r. Oznacza to, że zakończył się etap przygotowywania projektu przez Komisję. Akt został następnie przekazany Parlamentowi Europejskiemu i Radzie w ramach procedury kontroli aktów delegowanych. Parlament i Rada mają co do zasady dwa miesiące na zgłoszenie sprzeciwu. Jeżeli żadna z tych instytucji nie zgłosi sprzeciwu, akt będzie mógł zostać opublikowany w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Okres kontroli może jednak zostać przedłużony zgodnie z zasadami określonymi w EUDR. Dlatego dokumentu C(2026) 4920 final nie należy już określać jako zwykłego „projektu Komisji”. Jest to akt przyjęty przez Komisję, który nie zakończył jeszcze całej procedury i nie wszedł do unijnego porządku prawnego. Nie ma jeszcze ostatecznego numeru rozporządzenia delegowanego. Jeżeli Parlament Europejski ani Rada nie zgłoszą sprzeciwu i nie dojdzie do przedłużenia kontroli, jej podstawowy dwumiesięczny okres powinien zakończyć się około połowy września 2026 r. Publikacji aktu w Dzienniku Urzędowym UE można więc realnie spodziewać się najwcześniej we wrześniu lub w październiku 2026 r. Rozporządzenie ma wejść w życie następnego dnia po publikacji w Dzienniku Urzędowym UE. Dla nowych kategorii produktów dodawanych do załącznika I przewidziano natomiast odroczenie stosowania obowiązków do 30 grudnia 2027 r., aby przedsiębiorcy i organy mogły przygotować się do rozszerzonego zakresu EUDR.
Na obecnym etapie przedsiębiorcy nie muszą jeszcze stosować zmian wynikających z rozporządzenia. Powinni jednak sprawdzić, czy oferowane, importowane albo eksportowane produkty mogą znaleźć się w zmienionym załączniku I.
W szczególności dotyczy to:
Szczególnie istotne będzie ustalenie prawidłowego kodu CN oraz źródła surowcowego produktu. W przypadku pozycji oznaczonych jako „ex” sam kod celny nie przesądza jeszcze o objęciu produktu EUDR. Firmy korzystające z pochodnych oleju palmowego powinny rozpocząć rozmowy z dostawcami dotyczące możliwości potwierdzenia rodzaju wykorzystanego surowca oraz dostępu do informacji wymaganych przez EUDR. W przypadku kawy rozpuszczalnej konieczne może być z kolei rozszerzenie systemów identyfikowalności aż do gospodarstw i działek, na których wyprodukowano kawę. Dopiero po zakończeniu kontroli Parlamentu Europejskiego i Rady oraz publikacji aktu w Dzienniku Urzędowym UE będzie można wskazać jego ostateczny numer, potwierdzoną datę wejścia w życie oraz dokładny harmonogram stosowania poszczególnych zmian.
